Kompleksi Memorial “Masakra e Reçakut”
Vendi ku më 15 janar 1999 u vranë 45 civilë shqiptarë. Sot kompleks memorial me varret e dëshmorëve dhe dy shtëpitë e ruajtura si dëshmi.
Në mëngjesin e 15 janarit 1999, rreth orës gjashtë e gjysmë, të shtënat e para ranë mbi Reçak, një fshat i vogël në komunën e Shtimes.[2] Deri në orën shtatë fshati ishte i rrethuar nga automjete të blinduara. Ushtria e goditi me artileri, pastaj policia hyri shtëpi më shtëpi.[6]
Ata që ikën u qëlluan. Rreth 25 burra që ishin fshehur në një ndërtesë u gjetën, u rrahën dhe u çuan në një kodër afër fshatit, ku u pushkatuan.[6] Një djalë dymbëdhjetëvjeçar tregoi më vonë se “dy a tre policë i rrihnin me shkopinj druri”.[2] Policia u largua rreth orës 16:30.[2]
Trupat i gjetën burrat e fshatit, rreth orës katër të mëngjesit të 16 janarit.[2] Po atë ditë erdhi në Reçak William Walker, shefi i Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë. Para gazetarëve ai tha: “Nuk ngurroj ta quaj këtë ngjarje masakër, krim kundër njerëzimit … dhe nuk ngurroj t’i akuzoj forcat e sigurisë së qeverisë për përgjegjësi.”[3] Ranë 45 shqiptarë.[1]
Beogradi pretendoi se të vrarët ishin luftëtarë dhe se skena ishte sajuar. Ekipi i mjekëve ligjorë të Bashkimit Evropian, i udhëhequr nga Helena Ranta, raportoi në mars 1999 se nuk kishte “asnjë shenjë që viktimat të kenë qenë tjetër veçse civilë të paarmatosur”.[5] Më 19 janar 1999, Këshilli i Sigurimit i OKB-së e kishte dënuar tashmë “masakrën e shqiptarëve të Kosovës në fshatin Reçak”.[4]
Kompleksi memorial u ndërtua nga viti 2008 deri në vitin 2022. Ai përfshin varrezat e dëshmorëve, një mur përkujtimor dhe shtatoren e William Walker-it. Dy shtëpi ku u kryen vrasjet janë ruajtur ashtu siç mbetën, si dëshmi e luftës.[1] Çdo 15 janar, Reçaku përkujton të rënët e tij.[7]