← Vende historike

Hamami i Madh i Prishtinës

Banja publike osmane pranë Xhamisë së Mbretit, që prishtinasit e përdorën me breza, deri më 1960.

Foto: Arben Llapashtica · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Për gjenerata të tëra, prishtinasit erdhën këtu për t’u larë. Hamami i Madh qëndron në qendër të qytetit të vjetër, pranë tri xhamive historike, Sahat Kullës, disa shtëpive të mbrojtura dhe një pazari.[1] Data e saktë e ndërtimit nuk dihet; shënimet që kanë mbetur e vendosin ndërtimin në shekujt XIV–XV.[1]

Hamami ishte i tipit çift: kishte pjesë të veçanta për burra dhe për gra, që përdoreshin në të njëjtën kohë. Hyrja të çonte në një paradhomë qendrore, ku njerëzit zhvisheshin. Prej aty kaloje në një hapësirë ngrohëse dhe pastaj në banjën e nxehtë, me një kazan për ruajtjen e ujit. Banja mbulohej me 18 kupola.[1]

Më 1960 hamami pushoi së punuari si banjë. Një pjesë e tij u përdor si depo dhe si dyqan, dhe nga viti 1989 ndërtesa nuk u mirëmbajt më. Fasada ballore dhe ajo lindore ndryshuan shumë, por forma e bazës dhe pjesa më e madhe e strukturës janë ruajtur.[1]

Përgatitjet për ta shpëtuar nisën më 2007. Plani i konservimit e restaurimit përfundoi më 2009, dhe po atë vit nisi puna, që zgjati me vite.[1] Më 2021, një projekt i ri restaurimi, me vlerë rreth një milion euro, ku më shumë se gjysmën e financonte agjencia turke TIKA, ngjalli debat për emrin: në projekt ndërtesa quhej “Muzeu i Hamamit të Fatihut”. Kryetari i Prishtinës deklaroi se ndërtesa quhet Hamami i Madh dhe do të mbetet me këtë emër.[2] Ndërtesa është planifikuar të bëhet hapësirë për ekspozita, konferenca dhe veprimtari të komunës.[2]