Kalaja e Gjirokastrës
Kalaja mbi luginën e Drinos, e zgjeruar nga Ali Pasha Tepelena, burg nën katër regjime dhe sot Muzeu i Armëve.
Mbi luginën e Drinos, në krye të qytetit të gurtë, rri kalaja e Gjirokastrës. Qeramika e gjetur në të tregon katër faza banimi para osmanëve, nga shekujt V–II p.e.s. deri në shekujt XII–XIII.[1] Fortifikimet kryesore u ngritën në shekujt XII–XIII, në kohën e Despotatit të Epirit, dhe u përforcuan rreth vitit 1490, nën sulltan Bajazitin II.[2]
Ali Pasha Tepelena e mori qytetin në vitin 1811 dhe e fortifikoi sërish kalanë.[1] Ai ndërtoi edhe kullën e sahatit në anën lindore dhe një ujësjellës rreth 12 kilometra të gjatë, që piktori anglez Edward Lear e skicoi më vonë.[1][2] Ujësjellësi nuk mbijetoi: mbreti Zog e shembi për të marrë gurët për burgun.[7]
Burgu, i njohur si “Burgu i 7 penxhereve”, punoi nga 1 janari 1930 deri në vitin 1968 dhe shërbeu nën katër regjime.[1] Pas mbylljes së tij, në vitin 1971 u hap në një pjesë të burgut Muzeu i Armëve, me armë nga viti 1912 deri në fund të Luftës së Dytë Botërore.[1][4]
Në oborrin e kalasë qëndron një avion amerikan, Lockheed T-33A. Më 23 dhjetor 1957 ai hyri në hapësirën ajrore shqiptare, u ndoq nga tre avionë MiG-15 dhe, pa karburant, u ul në pistën e papërfunduar të Rinasit. Piloti u mor në pyetje dhe u lirua më 9 janar 1958.[5] Burimet nuk pajtohen nëse ishte fluturim zbulimi apo thjesht kalimtar drejt Greqisë.[5]
Nga 8 deri më 16 tetor 1968, kalaja priti Festivalin e parë Folklorik Kombëtar; festivali u përsërit më pas çdo pesë vjet.[6] Në vitin 2005, qendra historike e Gjirokastrës u fut në listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.[3]