Kalaja e Porto Palermos
Kala trekëndëshe e ndërtuar nga Ali Pashë Tepelena në fillim të shekullit XIX, mbi një gadishull të gjirit të Porto Palermos, në jug të Himarës.
Rreth tetë kilometra në jug të Himarës, një gadishull i vogël hyn në gjirin e Porto Palermos. Mbi të qëndron një kala me plan trekëndësh dhe kulla në të tri cepat. E ndërtoi Ali Pashë Tepelena në fillim të shekullit XIX.[1][2]
Vendi kishte vlerë ushtarake: kalaja u ngrit për të ruajtur atë dhe rrugët detare të bregut; ajo u bë një pikë kyçe në mbrojtjen e bregdetit.[1][2] Muret janë prej guri gëlqeror, me blloqe të vendosura rregullisht dhe me trashësi nga 3,2 deri në 3,5 metra. Brenda, dhomat dhe korridoret lidhen si labirint.[3] Instituti i Edukimit, Trashëgimisë dhe Turizmit shënon se Ali Pasha u ndihmua nga inxhinierë ushtarakë francezë. Disa studiues mendojnë se kalaja mund të ketë themele më të hershme venedikase, sepse plani i saj i ngjan Kalasë Trekëndëshe të Butrintit.[3]
Pas kohës së Ali Pashës, muret e trasha u përdorën për të mbyllur njerëz. Në fund të vitit 1924, nën qeverinë e Fan Nolit, aty u internuan përkrahës të Ahmet Zogut. Në vitin 1950 kalaja u kthye në kamp internimi: në fillim aty u sollën rreth 200 vetë, të transferuar nga kampet e Lezhanit dhe të Tepelenës. Gjatë atij viti numri i burrave lëvizi nga rreth 83 deri në 140, dhe nga janari deri në prill aty mbaheshin edhe gra e fëmijë. Bodrumet ishin të lagështa e të errëta, dhe racioni ditor ishte 200 gram bukë.[4]
Kampi nuk zgjati shumë. Kur një anije italiane ra në vështirësi pranë gjirit, autoritetet u frikësuan nga arratisjet dhe e mbyllën kampin para fundit të vitit.[4] Në dekadat që erdhën, gjiri mori një rol tjetër ushtarak: pranë tij u ndërtua tuneli i një baze nëndetësesh, i përdorur nga vitet 1960 deri në vitet 1980 dhe sot i braktisur.[3]
Sot kalaja është monument kulture dhe vizitohet kundrejt një tarife të vogël.[2][3]