Kalaja e Rodonit (Kalaja e Skënderbeut)
Kështjellë që Skënderbeu e ngriti në vitet 1450–1452 në Kepin e Rodonit, në veri të Durrësit, dhe prej së cilës u nis për në Itali gjatë rrethimit të dytë të Krujës. Sot është rrënojë, dhe pjesa më e madhe e mureve të saj ndodhet në det.
Në skajin e Kepit të Rodonit, në veri të Durrësit, një shteg ranor të çon për rreth njëzet e pesë minuta këmbë nga rruga e fundit deri te muret e një kështjelle të vjetër.[2][4] Ajo njihet edhe si Kalaja e Skënderbeut, sepse e ngriti ai.[1]
Pas rrethimit të parë të Krujës
Në vitin 1450 Besëlidhja e Lezhës e zmbrapsi rrethimin e parë osman të Krujës dhe vendosi t’i forconte kështjellat kundër sulmeve të ardhshme. Për një kështjellë të re Skënderbeu zgjodhi Kepin e Rodonit.[1][2] Ndërtimi nisi në vitin 1450, dhe muret, rreth 400 metra të gjata, përfunduan rreth vitit 1452.[1] Historianët shënojnë se muret me kulla të rrumbullakëta i përfunduan muratorë venedikas.[3] Në vitin 1463 kështjella u forcua.[2] Disa vepra e vendosin vetë ndërtimin në atë vit.[4]
Nisja drejt Italisë
Kur në vitin 1466 filloi rrethimi i dytë i Krujës, Skënderbeu u tërhoq në Rodon. Prej andej e nisi familjen dhe shumë shqiptarë me katërmbëdhjetë anije drejt Brindizit.[1] Prej Rodonit ai vetë lundroi drejt Italisë për të kërkuar ndihmë; pas kthimit të tij, me ndihmën venedikase, Besëlidhja e zmbrapsi rrethimin në vitin 1467.[2] Po atë vit osmanët e shkatërruan kështjellën. Për këtë shkatërrim shkruan Marin Barleti.[1][2]
Vitet e heshtjes
Në verën e vitit 1500 venedikasit nisën ta rindërtonin kështjellën, por ajo punë duket se mbeti në gjysmë.[1][2] Po atë vit osmanët morën Durrësin aty pranë. Pas kësaj Rodoni nuk përmendet më në dokumente dhe osmanët nuk e përdorën kurrë.[2] Një mbetje muri në ujë, në veri të rrënojës, ka qenë ndoshta një kullë vrojtimi, prej së cilës mbahej lidhja me kështjellën e Krujës.[2]
Muret në det
Sot kështjella është rrënojë dhe vizitohet lirisht.[1][2] Në anën lindore të kepit qëndrojnë ende mure dhe kulla. Një mur ka mbyllur dikur qafën e kepit deri në anën perëndimore, por erozioni e ka zhdukur.[2] Pjesa më e madhe e mureve rrethuese ndodhet tashmë në det.[3] Ervin Toromani, dekan i Fakultetit të Pyjeve në Universitetin Bujqësor të Tiranës, e sheh gërryerjen më shumë si dukuri natyrore: era i shtyn dallgët kundër bregut dhe tokës.[3]
Rruga drejt kështjellës kalon pranë katër bunkerëve të artilerisë bregdetare, të ndërtuar në vitet 1960–1980.[2] Në kep ndodhet edhe kisha e Shën Ndout (Shën Antonit).[4]