Kulla e Abdullah Pashë Drenit
Kullë trekatëshe e vitit 1790 në Gjakovë, shtëpi dhe fortesë njëherësh. Në pronën e Abdullah Pashë Drenit, pas luftimeve të 3–6 shtatorit 1878 me vullnetarët e Lidhjes së Prizrenit, u vranë marshalli osman Mehmet Ali Pasha dhe vetë Dreni.
Më 6 shtator 1878, prona e Abdullah Pashë Drenit në Gjakovë u dogj. Aty u vranë i zoti i shtëpisë, i biri, dhe mysafiri i tyre: marshalli osman Mehmet Ali Pasha.[2][3]
Shtëpi dhe fortesë
Kulla u ndërtua në vitin 1790. Ka tri kate, është prej guri e tulle, me dritare të vogla, dhe shërbente njëherësh si shtëpi private dhe si fortesë. Kati i parë sot nuk duket nga jashtë, sepse rruga kryesore u ngrit kur u ndërtua Ura e Islam Begut.[1]
Abdullah Pasha Dreni lindi në Gjakovë në vitin 1820. Luftoi në rrethimin e Plevnës, gjatë luftës ruso-turke të viteve 1877–1878, dhe pas saj mori titullin pasha.[3]
Mysafiri nga Berlini
Traktati i Berlinit i kishte dhënë Malit të Zi Plavën dhe Gucinë. Lidhja Shqiptare e Prizrenit protestoi, por nuk u dëgjua. Më 20 gusht 1878 Porta e njoftoi princin Nikolla se dorëzimin do ta mbikëqyrte Mehmet Ali Pasha, i cili e kishte përfaqësuar Perandorinë Osmane në Kongresin e Berlinit dhe kishte komanduar trupa kundër një kryengritjeje shqiptare në vitin 1871.[2] Ai kishte lindur në Magdeburg të Prusisë më 1827, me emrin Ludwig Karl Friedrich Detroit, dhe kishte mbërritur në Perandorinë Osmane si djalë gjashtëmbëdhjetëvjeçar i arratisur nga shtëpia.[4]
Më 25 gusht arriti në Prizren dhe dha një ultimatum 24-orësh. Më 31 gusht u nis për në Gjakovë me tre batalione dhe u vendos në pronën e Abdullah Pashë Drenit.[2]
Katër ditë shtatori
Më 1 shtator vullnetarët e Ali Pashë Gucisë i mbyllën rrugët nga Gjakova drejt kufirit. Të nesërmen rreth 4 500 vullnetarë, nën Ahmet Koronicën dhe Sulejman Vokshin, i zunë të gjitha rrugët. Komiteti i Lidhjes në Gjakovë i çoi fjalë Drenit se, po të mos dorëzohej, do të trajtohej si armik.[2]
Lufta nisi më 3 shtator, me humbje të rënda nga të dyja palët. Pas një armëpushimi 24-orësh për bisedime, rifilloi në mbrëmjen e 4 shtatorit. Më 5 shtator shumë ushtarë osmanë u dorëzuan, dhe shumë shqiptarë të batalionit të Mitrovicës kaluan te vullnetarët.[2]
Nuk dimë çka e mbajti Drenin të mos e dorëzonte mysafirin. Gjergj Fishta, në „Lahutën e Malcís”, e paraqet si të lidhur nga kanuni i mikpritjes për ta mbrojtur një mik që nuk e kishte dashur.[3]
Dita e fundit
Më 6 shtator prona u dogj; Mehmet Ali Pasha dhe Abdullah Pasha Dreni u vranë.[2] Disa burime e shënojnë vdekjen e marshallit një ditë më vonë, më 7 shtator.[4] Mes të plagosurve ishte Shaqir Agë Curri, njeriu i besuar i Drenit dhe babai i Bajram Currit.[2] Osmanët humbën rreth 280 të vrarë, mes tyre dy pashallarë, dhe rreth 300 të plagosur.[5]
Ishte veprimi i parë ushtarak i Lidhjes së Prizrenit dhe fillimi i armiqësive me Perandorinë Osmane. Porta nisi trupa drejt Shkupit dhe Ferizajt, por i tërhoqi nga frika e një kryengritjeje të përgjithshme. Brenda Lidhjes, fitorja forcoi rrymat autonomiste, të udhëhequra kryesisht nga Abdyl Frashëri.[2]
Nuk dimë sa nga muret e sotme i shpëtuan zjarrit të vitit 1878. Kulla qëndron ende pranë Urës së Islam Begut, me katin e parë të fshehur nën nivelin e rrugës.[1]