Muzeu Etnografik i Beratit
Shtëpi beratase e shekullit XVIII në lagjen Mangalem, me oborr të brendshëm e çardak, ku që nga viti 1979 ruhen rreth 1 300–1 400 sende të jetës së përditshme. Kati përdhes rindërton një rrugë të pazarit të vjetër.
Në lagjen Mangalem të Beratit, në të djathtë të rrugës që ngjitet drejt kalasë, qëndron një shtëpi me oborr të brendshëm, me çardak dhe me oxhaqe të zbukuruar.[4][1] Është një nga shtëpitë më përfaqësuese të arkitekturës tradicionale beratase të shekullit XVIII, dhe vetë ndërtesa është objekt me vlerë historike e kulturore.[1]
Shtëpia e pronarëve
Shtëpi të tilla i ndërtonin pronarët e tokave që jetonin në qytet në kohën e feudalizmit.[2] Stili i saj është ai i banesës beratase, me ndikime nga periudha osmane.[1] Agjencia Kombëtare e Turizmit e përshkruan si ndërtesë dykatëshe.[1] Studiuesi holandez Cees Hillebrand e njeh si ish-shtëpinë e Llavdajve dhe shkruan se kishte fillimisht dy kate, ndërsa kati i tretë iu shtua ndoshta pas tërmetit të vitit 1851.[4]
Nga shtëpi në muze
Muzeu u vendos në këtë ndërtesë në vitin 1979.[2][3] Hillebrand jep një datë tjetër: 1967, kur shtëpia u restaurua dhe u hap si muze etnografik.[4]
Kati përdhes është ndërtuar si një rrugë e pazarit të vjetër, me dyqane zejtarësh ku ekspozohen vegla pune, kostume tradicionale, orendi shtëpiake dhe sende të përditshme.[1][2] Në oborr ka një pus, dhe pranë tij një shtypëse ulliri, një shtypëse leshi dhe enë të mëdha qeramike.[3] Aty ruhet edhe një kuti e madhe guri, ku dikur ushqimi mbahej i freskët gjatë verës.[4]
Kati i sipërm i paraqet dhomat e një shtëpie beratase të shekujve XVIII–XIX, të ndara sipas funksionit: oda e miqve, dhoma e familjes, kuzhina. Aty janë orenditë origjinale, qilimat, tavanet e gdhendura dhe tekstilet e punuara me dorë.[1] Në këtë kat janë edhe një arkiv, një vegjë dhe një odë fshatare.[3] Dyert e pikturuara dhe dollapët e drunjtë në mure janë ruajtur ashtu siç ishin.[4][3]
Rreth 1 400 sende
Agjencia Kombëtare e Turizmit numëron rreth 1 400 sende që dëshmojnë mënyrën e jetesës, organizimin e familjes, zakonet dhe zejtarinë popullore të Beratit dhe rrethinave.[1] Në fund të majit 2026, kur muzeu u rihap pas restaurimit dhe konservimit, ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sporteve, Blendi Gonxhja, foli për një koleksion prej rreth 1 300 objektesh. Puna ruajti karakterin origjinal të ndërtesës dhe solli rimuzealizim, ndriçim të ri dhe restaurim të koleksioneve.[5]
Berati iu shtua Listës së Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 2008, bashkë me Gjirokastrën, si shembull i rrallë i një karakteri arkitektonik tipik të periudhës osmane.[6]
Çardaku i hapur, nën një strehë të dalë, u jep ende hije atyre që ulen aty.[4]