← Vende historike

Ura e Fshajtë (Ura e Shenjtë)

Urë me një hark guri mbi Drinin e Bardhë, në hyrje të Grykës së Drinit, në rrugën Gjakovë–Prizren. E shembur në Luftën e Parë Botërore, e rindërtuar më 1942 dhe e mbrojtur me ligj që nga viti 1986; nga harku i saj kërcehet çdo vit në lumë.

Në rrugën që lidh Gjakovën me Prizrenin, pranë fshatit Fshaj, Drini i Bardhë futet në një grykë të ngushtë shkëmbore. Mbi hyrjen e saj qëndron një urë me një hark të vetëm guri. Shqiptarët e quajnë Ura e Fshajtë, por edhe Ura e Shenjtë.[1]

Ura i përket shekullit XVIII. Është rreth 70 metra e gjatë, 7 metra e gjerë dhe ngrihet rreth 22 metra mbi lumë.[1] Harku i saj nuk ka mbijetuar pa plagë. Gjatë Luftës së Parë Botërore u shemb krejtësisht dhe u ngrit sërish më 1942. Në luftën e vitit 1999 u dëmtua përsëri dhe u restaurua nga kontingjenti italian i KFOR-it.[1]

Rreth urës shtrihet Gryka e Drinit të Bardhë, rreth 900 metra e gjatë dhe deri në 45 metra e thellë. Ajo u formua pasi u zhduk liqeni i lashtë neogjenik i Dukagjinit, nga një varg lëvizjesh tektonike, dhe ka shumë formacione karbonatike.[2] Gryka ndahet mes komunave të Rahovecit dhe të Gjakovës. Që nga viti 1986, ajo dhe ura janë bashkë nën mbrojtje ligjore si monument natyror.[1][2]

Pranë urës ngrihen dy shkëmbinj që vendasit i quajnë Shkëmbi i Shqiponjës dhe Shkëmbi i Skënderbeut. Mbi të dytin është pikturuar portreti i Skënderbeut. Tregohet se piktura u bë më 1968, në 500-vjetorin e vdekjes së tij, nga Mexhid Yvejsi, por kjo e dhënë ende nuk është vërtetuar me dokument.[2]

Ura njihet edhe për diçka tjetër. Çdo vit, në një garë që tërheq kërcyes nga gjithë Ballkani, të rinjtë hidhen nga harku i saj në lumë, nga një lartësi prej rreth 20 metrash, në një ujë që në atë vend ka rreth 6 metra thellësi.[2][3] Gara e vitit 2025 u shënua si viti i 78-të i kësaj tradite.[3] Kështu, një urë që u shemb dhe u ngrit disa herë është bërë njëkohësisht monument i mbrojtur dhe simbol i Gjakovës.[3]