Shqipni Etnike
Instagram ↗

Fakte të shkurtra · secili me burim

A e dinit?

Gjëra të vogla nga historia jonë që rrallë i gjen në tekstet shkollore. Çdo fakt lexohet për një minutë dhe ka burimin poshtë.

Epoka e Skënderbeut Nr. 036

Për ndihmën që i dha më 1460–1461 kundër fisnikëve anzhuinë, mbreti Ferrante i Napolit i dhuroi Skënderbeut feudet e San Giovanni Rotondos dhe të Monte Sant'Angelos në Gargano.[1] Më 14 prill 1464 të dy lidhën një kontratë feudale, që vlente vetëm brenda Mbretërisë së Napolit.[1]
  1. Pëllumb Xhufi, "Skënderbeu dhe Alfonsi V i Napolit: vasal apo aleat?", Studime Historike, nr. 3–4, Instituti i Historisë, Tiranë, 2012, f. 27–44 (f. 29–30) — https://www.ih-revista.edu.al/index.php/ih-revista/article/download/481/454/901
“Ne quhemi epirotë”: letra e Skënderbeut drejtuar princit të Tarantos, 1460 →
Epoka e Skënderbeut Nr. 037

Historia e jetës së Skënderbeut, që e shkroi Marin Barleti, u botua për herë të parë në Romë më 1508–1510.[1] Deri në fillim të shekullit XVII u përkthye në gjermanisht, frëngjisht, italisht, spanjisht, polonisht, anglisht e portugalisht.[1] Vetëm përkthimi gjermanisht doli në shtatë botime, nga Augsburgu më 1561 deri në Magdeburg më 1609.[1]
  1. Flamur Hadri, "Historiografia italiane për luftën e armatosur të shqiptarëve kundër Perandorisë Osmane", Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave historike, nr. 23, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 1993, shënimet 6–13 — https://albanica.al/gjurmealbanlogjike/article/download/9142/12380/15831
Epoka e Skënderbeut Nr. 038

Monumenti me kalë i Skënderbeut në sheshin qendror të Tiranës u përurua më 11 janar 1968, për 500-vjetorin e vdekjes së heroit.[1] E punuan skulptorët Odhise Paskali, Janaq Paço dhe Shaban Hadëri.[1] Monumenti është 11 metra i lartë.[2]
  1. Bashkia Tiranë, "The Scanderbeg Square and Scanderbeg Monument", Bashkia Tiranë, pa vit — https://tirana.al/en/points-of-interest/historical-itinerary/the-scanderbeg-square-and-scanderbeg-monument
  2. Agjencia Kombëtare e Turizmit, "Skanderbeg Monument and Square", AKT, pa vit — https://akt.gov.al/skanderbeg-monument-and-square/
Monumenti i Skënderbeut →
Epoka e Skënderbeut Nr. 035

Më 1718, në teatrin della Pergola në Firence, u shfaq opera "Scanderbeg" e Antonio Vivaldit, me libret të Antonio Salvit.[1] Po atë vit opera u vu në skenë edhe në teatrin e Sienës, ku Vivaldi ishte vetë i pranishëm.[1] Muzika e saj sot ka humbur pothuajse e tëra.[1]
  1. Giulia Giovani, "Antonio Vivaldi, Scanderbeg e le «discordie de' Comici»", Studi musicali, vëll. 16, nr. 2, 2025, f. 421–452 — https://usiena-air.unisi.it/handle/11365/1308834
Epoka e Skënderbeut Nr. 008

Origjinalet e letrave që Skënderbeu i shkroi më 1460 princit të Tarantos humbën në arkivat e Napolit. Ato na kanë mbërritur sepse kopjet iu dërguan mbretit Ferdinand dhe prej tij dukës së Milanos; historiani rus Makushev i gjeti në Milano dhe u botuan në Beograd më 1882.[1]
  1. Ardian Vehbiu, "Zbardhet Skënderbeu", Peizazhe të fjalës, 2012 (sipas Kristo Frashëri, Skënderbeu: jeta dhe vepra, f. 375) — https://peizazhe.com/2012/06/05/zbardhet-skenderbeu/
“Ne quhemi epirotë”: letra e Skënderbeut drejtuar princit të Tarantos, 1460 →
Epoka e Skënderbeut Nr. 009

Pas fitores së Ujëbardhës në vitin 1457, ku u zu rob edhe nipi i tij, Hamza Kastrioti, Skënderbeu mori një titull të ri. Me dekretin e 23 dhjetorit 1457, Papa Kalisti III e emëroi kapiten të përgjithshëm të Selisë së Shenjtë.[1]
  1. Bedri Muhadri, "Lufta çlirimtare e arbërve në kohën e Skënderbeut", Kosova, Instituti i Historisë "Ali Hadri", Prishtinë, f. 342–356 — https://albanica.al/revista_kosova/article/download/3733/6187/9616
Ujëbardha, shtator 1457: ushtria që u shpërnda për t’u bashkuar →
Epoka e Skënderbeut Nr. 005

Gjatë jetës së Skënderbeut, ushtritë osmane e rrethuan Krujën tri herë: më 1450, nën sulltan Muratin II, dhe më 1466 e 1467, nën Mehmetin II. Të tria herët kështjella nuk u mor.[1][2][3] Rrethimi i vitit 1450 zgjati nga maji deri më 26 tetor.[2]
  1. Halil İnalcık, "İskender Bey", TDV İslâm Ansiklopedisi, vëll. 22, 2000, f. 561–563 — https://islamansiklopedisi.org.tr/iskender-bey
  2. Bedri Muhadri, "Lufta çlirimtare e arbërve në kohën e Skënderbeut", Kosova, Instituti i Historisë "Ali Hadri", Prishtinë, f. 342–356 — https://albanica.al/revista_kosova/article/download/3733/6187/9616
  3. Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore (IKTK), "National Museum Gjergj Kastrioti Skanderbeg" — https://www.iett.al/national-museum-gjergj-kastrioti-skanderbeg/?lang=en
Krujë, 1450: 1 500 burra brenda mureve, sulltani jashtë →
Epoka e Skënderbeut Nr. 006

Kuvendi i 2 marsit 1444 u mblodh në katedralen e Shën Kollit në Lezhë.[1] Njëzet e katër vjet më vonë, më 17 janar 1468, Skënderbeu vdiq në Lezhë dhe u varros në po atë kishë.[2][3] Mbi rrënojat e saj u ngrit më 1981 Memoriali i Skënderbeut.[3]
  1. Muzeu Historik Kombëtar, "2 Mars 1444 – Kuvendi i Lezhës hodhi themelet e bashkimit të shqiptarëve" — https://www.mhk.gov.al/en/2-mars-1444-kuvendi-i-lezhes-hodhi-themelet-e-bashkimit-te-shqiptareve/
  2. Halil İnalcık, "İskender Bey", TDV İslâm Ansiklopedisi, vëll. 22, 2000, f. 561–563 — https://islamansiklopedisi.org.tr/iskender-bey
  3. Agjencia Kombëtare e Turizmit, "Memoriali i Skënderbeut" — https://akt.gov.al/en/atraksionet/memoriali-i-skenderbeut/
Lezha, 1444: kuvendi që i dha shqiptarëve një prijës →
Epoka e Skënderbeut Nr. 007

Përkrenarja me kokë dhie dhe shpata e Skënderbeut shënohen për herë të parë në inventarin e kështjellës Ambras në Tirol, në vitin 1593: "Gjergj Skënderbeu, përkrenare dhe dy shpata". Njëra shpatë nuk ka mbijetuar. Gjatë luftërave të Napoleonit armët u çuan në Vjenë.[1]
  1. Kunsthistorisches Museum Vienna, "The Skanderbeg Helmet and the Skanderbeg Sword" — https://www.khm.at/en/exhibitions/imperial-armoury/skanderbeg
Përkrenarja me kokë dhie: rruga e armëve të Skënderbeut deri në Vjenë →
Provoje vetenFjalëkryqi

I mban mend këto fakte? Provoji te fjalëkryqi historik.

Hap fjalëkryqin